Selecteer een pagina

Vorige week luisterde ik naar een podcast genaamd Invisibilia met als thema “Fearless”. Het ging over de emotie angst en hoe het zou zijn als je totaal geen angst zou voelen. Het blijkt namelijk dat er een zeldzame aandoening is die ervoor zorgt dat iemand geen angst meer kan voelen.

Hoe zou dat zijn? Eigenlijk lijkt angst altijd maar een vervelend emotie. Het zorgt ervoor dat we ergens voor terugdeinzen, ineenkrimpen, blokkeren. Het lijkt ons geluk vaak in de weg te staan. Maar angst kan ook heel nuttig zijn. Het is een snelle, geautomatiseerde manier in ons lichaam om ons te waarschuwen voor gevaar. Er was dus een vrouw in deze podcast die geen angst meer voelde en dus nergens bang voor was. Echter kon ze wel beredeneren dat ze beter uit de weg kon gaan als er een auto op haar af kwam rijden. Dit beredeneren duurt waarschijnlijk langer dan wanneer ze gewoon angst zou voelen en hierop zou reageren.

In feite gebruikt deze vrouw wanneer ze redeneert onze zogenaamde ‘nieuwe hersenen’. Als ik nu even heel zwart-wit kijk, kun je je hersenen heel globaal indelen in de ‘oude hersenen’ en de ‘nieuwe hersenen’. Het oude deel zit meer in het midden van onze hersenen en daar zit voornamelijk ons emotionele brein. Het nieuwe deel is meer de buitenkant en dat is meer waar onze executieve functies ofwel uitvoerende functies zitten, zoals redeneren.

Nu zijn al onze emoties eigenlijk hele handige, snelle, automatische systemen die zich al heel lang geleden zo ontwikkelt hebben. Echter, juist doordat wij als mensen ook dit ‘nieuwe’ deel van onze hersenen meer ontwikkelt hebben, kunnen we bewust deze automatische systemen omzeilen. Door bewust naar de angst te kijken, kunnen we ervoor kiezen om niet in de automatische reactie mee te gaan. Het is deze eigenschap die er, zoals in de podcast ook wordt aangehaald, voor heeft gezorgd dat we van een prooidier een roofdier zijn geworden. Daarvoor was het noodzakelijk om een emotie als angst te omzeilen en een “nieuw programma te installeren”.

Vandaag de dag zijn er veel situaties waarin het helemaal niet meer relevant is dat we angst voelen. Hetzelfde geldt naar mijn idee voor de automatische stressreactie. Vaak willen we dit helemaal niet voelen. Echter is dat reëel? Emoties zijn heel handig en vormen een belangrijk onderdeel van wie we zijn. Inzien dat alle emoties, ook degenen die wij negatief noemen, bij ons horen, is wat in het Boedhisme naar mijn idee onderdeel is van het achtvoudige pad  (‘het juiste inzicht’). Door in te zien dat het bij het leven hoort en er niet tegen te vechten, ontstaat er meer rust en ruimte voor wat is.

Door afstand te nemen en bewust naar onze emoties te kijken, kunnen we andere keuzes maken en ons niet laten leiden door onze angst. Angst is er altijd en vooral wanneer je moedige keuzes maakt en ergens helemaal voor gaat. Echter jij kunt ervoor kiezen om je te laten leiden door je angst of door je moed, vertrouwen, passie en liefde. En als je maar vaak genoeg dezelfde, andere keuze maakt, ontstaat er vanzelf een nieuw patroon. Op die manier kun je je eigen werkelijkheid creëren.

Ik kwam in een boek over Mindfulness van David Dewulf het volgende ezelsbruggetje tegen wat hierbij kan helpen: 5R

  • Recognize: herken de emotie in jezelf
  • Refrain: weerhoudt jezelf ervan om er iets mee te doen
  • Relax: ontspan en laat de emotie er zijn
  • Reflect: kijk naar wat de emotie wil dat je doet en wat jij zelf écht wilt
  • Respons: kies bewust wat je wilt zeggen, doen of denken